Nồng độ creatinine cao ở chó: điều đó có nghĩa là gì và cần làm gì?

Creatinine Creatinine là một trong những chỉ số chính cho thấy sức khỏe của hệ bài tiết ở động vật. Bác sĩ thú y có thể yêu cầu xét nghiệm máu để kiểm tra creatinine nếu nghi ngờ mắc nhiều bệnh khác nhau, cũng như như một phần của cuộc kiểm tra tổng quát định kỳ. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết ý nghĩa của việc mức creatinine ở chó cao hoặc thấp, liệu tình trạng này có cần điều trị hay không và phải làm gì để bình thường hóa nó.

Creatinine trong cơ thể động vật

Bản thân creatinin không có chức năng quan trọng nào trong cơ thể chó, mà chỉ là sản phẩm được tạo ra trong quá trình phân giải creatin, chất tham gia vào quá trình chuyển hóa nitơ.

Creatine được tổng hợp bởi thận của động vật. Enzyme creatine kinase (CPK), có trong máu, vận chuyển chất này đến cơ tim và cơ xương, nơi nó tích tụ dưới nhiều dạng khác nhau (dạng phosphoryl hóa và dạng tự do). Trong bất kỳ hoạt động nào (đi bộ, chạy, chơi thể thao, tập luyện cường độ cao), creatine được giải phóng và cung cấp năng lượng cho cơ bắp, bằng cách phân giải thành các phân tử creatinine.

Ở những con chó khỏe mạnh, creatinine hình thành trong các sợi cơ được thận lọc và đào thải tự nhiên. Tuy nhiên, khi một số hệ thống cơ thể bị rối loạn, các xét nghiệm cho thấy thông số này lệch khỏi mức bình thường. Sự gia tăng đáng kể creatinine (trên 800 μmol/lít) làm rối loạn cân bằng điện giải trong máu, dẫn đến các hậu quả sau:

• suy tuần hoàn;
• viêm màng ngoài tim;
• loạn dưỡng cơ tim;
• Sưng nhẹ.

Nồng độ creatinin trong máu

Mức độ điển hình về kích thước của chó và mèo có thể dao động trong phạm vi khá rộng:

Nhiều bác sĩ thú y có thể đưa ra các phạm vi bình thường hơi khác nhau cho mèo và chó, nhưng có thể nói rằng chỉ số đó thấp hoặc cao đáng kể nếu kết quả phân tích cho thấy nó nằm ngoài phạm vi quy định.

Quan trọng! Nồng độ creatinine ở chó hoặc mèo được coi là nguy hiểm nếu đạt mức 200-250 μmol/L, mặc dù trong một số trường hợp mức này có thể cao hơn đáng kể. Trong tình trạng nguy kịch, kết quả xét nghiệm của động vật có thể lên tới 800 hoặc thậm chí 1000 μmol/L.

Đồng thời, các bác sĩ thú y có thể kể nhiều câu chuyện thực tế về việc họ đã cứu sống được một con vật có nồng độ creatinine lên tới 900 μmol/lít, nhưng cùng lúc đó, những bệnh nhân nhập viện với nồng độ creatinine từ 250-400 lại không đáp ứng điều trị và đã tử vong.

Các bác sĩ thú y giàu kinh nghiệm đều biết rằng creatinine, như một chỉ số đánh giá chức năng thận, không nên là xét nghiệm duy nhất, vì thông số này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:

• tuổi (ở chó con, mức trung bình thấp hơn so với chó trưởng thành và chó già);
• chế độ ăn (chế độ ăn nhiều thịt có thể làm tăng đáng kể chỉ số này, chế độ ăn chay có thể làm giảm đáng kể chỉ số này);
• bữa ăn cuối cùng (1-4 giờ sau khi ăn, nồng độ có thể tăng mạnh lên 50%);
• kích thước và giống chó (ở chó nhỏ, chỉ số này thấp hơn đáng kể so với chó lớn);
• khối lượng cơ của động vật (ở những con chó gầy yếu, creatinine thường gần bằng hoặc thấp hơn giới hạn dưới);
• hoạt động thể chất (động vật thường xuyên tham gia hoạt động thể chất cường độ cao thường có nồng độ creatinine trong máu cao, nhưng chỉ với một lần vận động, chỉ số này có thể tăng lên 20%).

Nồng độ creatinine của chó có thể được kiểm tra trong máu hoặc nước tiểu. Để tránh hiểu sai kết quả, nên kiểm tra nồng độ urê trong huyết tương và kiểm tra xem có protein cao trong nước tiểu hay không. Nếu nghi ngờ mắc bệnh thận, bác sĩ thú y cũng có thể đề nghị hai xét nghiệm để đánh giá tốc độ lọc cầu thận.

Những thay đổi đặc trưng ở nhiều thông số cùng một lúc có thể báo hiệu rõ ràng sự hiện diện của một số vấn đề với hệ tiết niệu của động vật, và cũng có thể là dấu hiệu của sự phát triển một số bệnh nghiêm trọng khác.

Nguyên nhân gây tăng creatinine

Nồng độ creatinine tăng cao ở chó có thể được quan sát thấy trong nhiều bệnh khác nhau, cũng như trong trường hợp sử dụng một số loại thuốc làm tăng tốc độ lọc cầu thận (thuốc kháng khuẩn, thuốc lợi tiểu, euphyllin, v.v.).

Chúng ta hãy cùng xem xét kỹ hơn những nguyên nhân phổ biến nhất trong thú y dẫn đến nồng độ creatinine cao trong các xét nghiệm.

Mất nước

Một trong những tình trạng nguy hiểm nhất có thể nhanh chóng dẫn đến cái chết của động vật.

Một bệnh lý đe dọa tính mạng ở chó có thể phát triển khá nhanh chóng do:

• Thiếu nước sạch (đặc biệt khi ăn thức ăn khô);
• Tiêu chảy và nôn mửa nghiêm trọng (đặc biệt nguy hiểm đối với chó con);
• Tăng lượng nước tiểu (trong trường hợp suy thận);
• Say nắng;
• Mất máu nghiêm trọng;
• bệnh tiểu đường và các bệnh khác.

Ngoài kết quả xét nghiệm, tình trạng mất nước có thể được nhận biết qua các triệu chứng như:

• hoạt động giảm;
• Thay đổi về hình dáng của áo khoác;
• Niêm mạc khô (bao gồm cả mắt và mũi);
• Nước bọt đặc quánh;
• thở nhanh;
• vi phạm tính đàn hồi của da;
• Khả năng lấp đầy mao mạch mô kém.

Bệnh thận mãn tính

Nồng độ creatinine cao thường liên quan đến các bệnh như CKD (bệnh thận mãn tính) và CRF (suy thận mãn tính). Tuy nhiên, các bác sĩ giàu kinh nghiệm biết rằng ở giai đoạn đầu của CKD, nồng độ creatinine trong máu sẽ không tăng gấp mười lần. Xét nghiệm có thể chỉ cho thấy sự tăng nhẹ, điều này thường chỉ rõ ràng nếu động vật được theo dõi trong thời gian dài và có dữ liệu về phạm vi bình thường của từng cá thể.

Sự gia tăng đáng kể của chỉ số này thường được quan sát thấy ở bệnh thận mãn tính, khi hơn 50% số thận không còn hoạt động. Chúng tôi đã thảo luận chi tiết hơn về căn bệnh nguy hiểm này trong bài viết "Suy thận ở chó: Triệu chứng và điều trị"

Trong các bệnh viêm nhiễm (ví dụ, viêm bàng quang (hoặc viêm thận bể thận), xét nghiệm tỷ lệ protein/creatinine trong nước tiểu sẽ cung cấp nhiều thông tin hơn. Hàm lượng protein thấp được coi là bình thường. Nếu tỷ lệ này so với một thông số ổn định hơn ở một con vật cụ thể tăng lên đáng kể, điều này cho thấy một quá trình viêm cấp tính dẫn đến rối loạn chức năng biểu mô và tổn thương cấu trúc cầu thận.

Tỷ lệ protein so với keratin:

Tổn thương thận do độc tố

Một tình trạng phát sinh nhanh chóng dưới tác động của các yếu tố bên ngoài, nhưng đôi khi không kém phần nguy hiểm so với hai tình trạng đã mô tả trước đó.

Có thể xảy ra tổn thương do độc tố:

• trong bối cảnh một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng;
• trong trường hợp ngộ độc thực phẩm;
• Trong trường hợp bị ngộ độc do chất độc hoặc thuốc.

Tiếp xúc với các yếu tố bất lợi có thể dẫn đến tổn thương thận nghiêm trọng và suy giảm chức năng thận. Hậu quả là động vật có thể bị suy thận mãn tính, thậm chí dẫn đến suy thận hoàn toàn.

Bí tiểu kéo dài

Nồng độ creatinine tăng cao có thể xảy ra nếu động vật, vì bất kỳ lý do gì, không thể làm rỗng bàng quang trong một thời gian dài. Các bác sĩ phân biệt hai loại bí tiểu:

1. có chức năng – Đi bộ với thời gian nghỉ hơn 12 giờ, rối loạn chức năng cơ quan tiết niệu, v.v.;
2. cơ khí – Tắc nghẽn đường tiết niệu là do tắc nghẽn niệu đạo gây ra.

Bệnh tim

Các bệnh tim bẩm sinh hoặc mắc phải cũng có thể ảnh hưởng đến nồng độ creatinine:

• dị tật bẩm sinh;
• rối loạn cơ tim;
• những thay đổi trong hoạt động điện của tim, v.v.

Khi phân tích kết quả xét nghiệm máu đo nồng độ creatinine, điều quan trọng cần lưu ý là một số giống chó có khuynh hướng di truyền mắc bệnh tim. Những con chó này thường cần được kiểm tra tim mạch định kỳ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa.

Chó con thuộc các giống Yorkshire Terrier, Toy Terrier và Chihuahua thường sinh ra với các dị tật bẩm sinh. Bệnh cơ tim giãn nở thường được chẩn đoán ở các giống chó Great Dane, Doberman, Boxer và German Shepherd.

Trạng thái sốc

Nồng độ creatinine luôn tăng cao nếu động vật bị sốc. Sốc được đặc trưng bởi sự giảm mạnh huyết áp, khiến các cơ quan quan trọng (não, tim, phổi, gan) không nhận được lượng máu cần thiết.

Có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra hiện tượng sốc ở động vật:

• thương tích;
• diễn biến bệnh nặng;
• Nhiễm trùng huyết;
• ngạt thở;
• mất nước nghiêm trọng, v.v.

Nguyên nhân gây giảm creatinine

Sự suy giảm đột ngột trong kết quả xét nghiệm có thể là dấu hiệu của các bệnh mãn tính làm rối loạn quá trình trao đổi chất của cơ thể, cũng như bệnh gan hoặc một tình trạng nguy hiểm gây phá hủy cơ bắp.

Bệnh mãn tính

Nồng độ creatinine có thể giảm bằng cách:

• các bệnh về đường tiêu hóa, trong đó chó bị sụt cân đáng kể;
• Dinh dưỡng kém (thiếu protein do chế độ ăn không đủ thịt);
• bệnh cường giáp (sản xuất không đủ hormone triiodothyronine và thyroxine trong cơ thể);
• rối loạn nội tiết tố.

Mất khối lượng cơ bắp

Trong y học, tình trạng sụt cân nghiêm trọng được gọi là chứng suy mòn (cachexia). Tình trạng này có thể xảy ra ở nhiều bệnh, bao gồm:

• suy tim;
• bệnh thận mãn tính;
• các bệnh ung thư;
• các bệnh về đường tiêu hóa;
• các bệnh lý chuyển hóa;
• các bệnh lý nội tiết, v.v.

Rối loạn chức năng gan

Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất, chịu trách nhiệm thanh lọc máu và loại bỏ các chất độc hại ra khỏi cơ thể, cũng như sản xuất các protein điều hòa quá trình đông máu. Khi gan hoạt động không bình thường, sẽ phát sinh các vấn đề toàn thân ảnh hưởng đến chức năng của nhiều cơ quan khác.

Nồng độ creatinine thấp thường thấy ở chó con mắc hội chứng PSS.

Thông nối cửa chủ (PSS) là một rối loạn bẩm sinh trong đó một mạch máu phát triển trong cơ thể động vật trong quá trình phát triển bào thai, bỏ qua gan. Bất thường về cấu trúc này ngăn cản gan thực hiện các chức năng bình thường của nó, trong một số trường hợp dẫn đến tử vong trong những tháng đầu đời.

Bạn có thể nghi ngờ mắc hội chứng PSS dựa trên các triệu chứng sau:

• Chán ăn và kén ăn;
• Nôn mửa định kỳ;
• Đau quặn bụng (thường xảy ra sau khi ăn);
• rối loạn tiêu hóa;
• sự uể oải;
• Tăng cân rất chậm.

Chẩn đoán thông nối cửa chủ bao gồm siêu âm các cơ quan nội tạng và siêu âm Doppler đo lưu lượng máu. Sau khi chẩn đoán, phẫu thuật được khuyến cáo để khôi phục lưu lượng máu bình thường đến gan.

Điều trị nồng độ creatinine thấp và cao

Nếu phát hiện bất thường trong kết quả xét nghiệm máu, nên tiến hành thêm một cuộc kiểm tra toàn diện cho chó để xác định nguyên nhân dẫn đến sự tích tụ creatinine.

Sau khi chẩn đoán được xác định, việc điều trị cần hướng đến việc loại bỏ nguyên nhân gốc rễ, có tính đến các đặc điểm cụ thể của bệnh và tình trạng của con vật. Nếu cơ thể chó đáp ứng tốt với liệu pháp và được tiên lượng hồi phục hoàn toàn, nồng độ creatinine sẽ trở lại bình thường theo thời gian. Tuy nhiên, nếu không thể hồi phục hoàn toàn, cần phải theo dõi thường xuyên chỉ số này và tuân theo các khuyến nghị của bác sĩ thú y về chế độ ăn uống và chăm sóc cho chó mắc bệnh mãn tính suốt đời.

Lời khuyên của bác sĩ thú y

Xem thêm:

• Cách thu thập nước tiểu từ chó để phân tích
• Tại sao chó Chihuahua lại run rẩy?
• Chó có bao nhiêu nhóm máu?